2018 FDFA 2018-08-28T15:20:16+00:00

Modecollectie vertelt verhalen over de impact van oorlog.

9 verhalen van nieuwe Arnhemmers gekoppeld aan 9 verhalen van evacuees van Arnhem (1944) worden verwerkt in 9 outfits getoond in een modeshow. Deze bijzondere verhalende collectie Impact of war wordt gemaakt door Arnhemse modeontwerpster Mirte Engelhard. 

Persoonlijke verhalen van verzet van burgers ten tijde van de Slag om Arnhem en de evacuatie van de stad in 1944-1945 gekoppeld aan de verhalen van vluchtelingen die wij Arnhemmers nu in de stad opnemen zijn het vertrekpunt voor Arnhems Modeontwerper Mirte Engelhard. Zij slaat samen met Arnhem voor vluchtelingen en Bridge to Liberation Experience de handen ineen om samen de impact van oorlog en persoonlijk verzet in een draagbare kledingcollectie te verwerken.

Door vanuit de ervaring van vluchtelingen nu en evacuees toen een inhoudelijke parallel te trekken tussen 1944-1945 en het nu wordt het thema Verzet = Ergens voor stáán!’ van Bridge to Liberation Experience 2018 verbeeld. In de collectie wordt de kern van het verhaal van ieders persoonlijk verzet gevat in één zin. Deze zin komt terug in de vorm, kleurkeuze en details van de outfits. De koppeling van het verleden en het heden is erin terug te zien. De kledingcollectie fungeert als illustratie bij de verhalen. Het zijn allen verhalen die verteld moeten worden vanuit het thema van Bridge to Liberation Experience 2018. Het vertellen van die verhalen verbindt; mensen, culturen én generaties.

“Een tijd geleden sprak ik met een schrijver. Ik zei dat ik niks met taal had en hij zei mij dat hij niks met mode had. Hij vroeg mij wanneer ik voor het laatst echt geraakt was door mode. Ik dacht na en ik wist het niet.”

Mirte Engelhard & Collectie Impact of War

Mirte Engelhard

Een tijd geleden sprak ik met een schrijver. Ik zei dat ik niks met taal had en hij zei mij dat hij niks met mode had. Hij vroeg mij wanneer ik voor het laatst echt geraakt was door mode. Ik dacht na en ik wist het niet. Na dit gesprek wilde ik meer. Ik wilde mijn creativiteit gebruiken om verhalen te vertellen. Ik sprak met Mariel Hutten van Arnhem voor Vluchtelingen en Marieke van Kessel van Bridge to Liberation. 2018 is het jaar van het Verzet. Bridge to Liberation heeft dit geadopteerd door thematisch in te steken met Verzet = ergens voor staan! Samen creëerden wij een plan waarin ervaringen van evacuees van de Slag om Arnhem en vluchtelingen van nu het vertrekpunt van de collectie is geworden. Impact of War werd gevormd.Ik wilde graag een podium bieden voor de verhalen achter mensen. Dit heb ik gedaan.”

 

De collectie

De collectie bestaat uit negen looks geïnspireerd op de ontmoetingen tussen oude en nieuwe Arnhemmers. Als ik dacht aan de Tweede Wereldoorlog zag ik alles in zwart-wit, maar er was gewoon kleur. De beelden die ik van stromen vluchtelingen zag waren kleurrijk. Daarom heb ik gekozen voor veel contrast en vrolijke kleuren. Door de lagen in de kleding lijkt het net alsof één kledingstuk uit meerdere stukken bestaat. Dit staat voor de vluchtelingen die zoveel mogelijk mee proberen te nemen. Kimberley Rutjes heeft de illustraties verzorgd. Haar prints zijn gebaseerd op de ontmoeting tussen de oude en nieuwe Arnhemmers.

Expositie in Rozet

De collectie wordt geëxposeerd in Rozet. De kleding is daar, samen met de geschreven verhalen, te bekijken tot en met eind oktober. De expositie van de collectie vind je op de begane grond van het gebouw.

Over Rozet
Rozet is hét middelpunt voor cultuur, kennis en educatie in Arnhem. Ga je als bezoeker bij Rozet naar binnen, dan stap je rijker weer naar buiten.
Kortestraat 16, Arnhem

Jopy Brouwer & Dashni Morad

Jopy Brouwer

Evacué Slag om Arnhem

Zondag 17 september 1944, de 11e verjaardag van Jopy Brouwer en de dag dat de Engelsen met parachutes naar beneden dwarrelden. Wat een dag van blijheid moest worden, werd een dag vol verdriet, vernieling en eenzaamheid. Samen met 20 anderen moesten zij schuilen in de kelder. Door de tralies zagen zij hoe een jonge Duitse soldaat in tranen op de stoep zat. Haar moeder haalde hem naar binnen en troostte de doodsbange soldaat. Hij was verplicht om te vechten. Er was geen uitweg.

 

Dashni Morad

Vluchteling Irak

Als zesjarig meisje zat Dashni noodgedwongen met haar familie in de bergen. Voor drie maanden lang moesten zij vluchten voor een aanval van Sadam Hoessein in Koerdistan. Op de hoge vlakte stonden duizenden tenten kriskras door elkaar. Als kind genoot zij van het buitenleven, niet beseffend welk leed zich afspeelde. Het was koud, er was weinig eten. Altijd krijsende kinderen. Elke dag huilende mannen en vrouwen. Papa’s en mama’s die hun kind verloren in de strijd. Gebrokenheid.

Lees verder over de kleding…
Burgemeester Ahmed Marcouch & Sophie Lambrechtsen – ter Horst

Sophie Lambrechtsen

Evacué Slag om Arnhem

Sophie was jong, 5 jaar, toen de Slag om Arnhem begon. Na negen dagen in de kelder gezeten te hebben kwamen zij boven. Niks had meer kleur. Alles was zwart-wit. Op een handkar verlieten zij Arnhem in de grote stoet vluchtelingen. Er lag een doek over de kar waarin zij lag. Haar moeder wilde niet dat zij de doden, de ravages en de kanonnen in de tuin zag. Later mocht de doek eraf. Zij zag vier dode Duitse soldaten liggen. Dit heeft haar gevormd. Verbijstering, onbegrip en medelijden. Ook zij waren mensen. Mensen gestorven in de strijd. Dit kon niet, dit mocht niet.

 

Ahmed

Marokko

Ahmed Marcouch, Burgemeester van Arnhem, kwam op tienjarige leeftijd naar Nederland. Hij is geboren in Marokko. Zijn moeder heeft hij niet gekend. Zij overleed toen Marcouch drie jaar was. Zijn zorgzame oma nam jarenlang de taak als moeder op zich. Er was veel armoede en het leven was niet gemakkelijk. Naar school gaan kon niet. Om te handelen verkocht hij als klein jongetje plastic zakjes op de dinsdagmarkt. Zijn vader was gastarbeider in Nederland. In 1979 werd het gezin herenigd. Marcouch had een droom, en deze heeft hij verwezenlijkt.

Lees verder over de kleding…
Wil Lamers & Raed

Wil Lamers

Evacué Slag om Arnhem

Achtjaar was Wil toen hij zijn kinderlijk huis in Arnhem uit moest. Na een zwerftocht kwamen zij terecht in een lege kleedkamer bij de voetbalvereniging in Velp. Er was niks. Afwachten was het enige wat zij konden. Zijn vader werd opgepakt tijdens een zoektocht naar eten. Hij moest gesneuvelde Engelsen begraven. Dit moet vreselijk zijn geweest. De evacuatie volgde al snel. Per fiets verlieten zij Gelderland en reden naar Groningen. Na de oorlog keerde zij terug naar wat vroeger thuis was. Er werd niet gepraat over de diepe ellende. Het was te vers. Het was te pijnlijk.

 

Raed

Vluchteling Syrië

Raed moest een land in oorlog ontvluchten. Hij legde een lange reis af via Turkije en Griekenland door Europa naar Nederland. De vlucht was zwaar. Loodzwaar. Bij de boot in Turkije werden mensen gegijzeld als zij geen geld gaven. Groepen van kleine kinderen, opa’s, mama’s en tieners liepen hulpeloos rond. Op zoek naar een veilig onderkomen. De Middellandse Zee was een moordwapen. Veel vluchtelingen hebben Griekenland niet bereikt. Midden op zee was Raed bang. De vissersboot kantelde half. De boot liep vol met water. Het wachten in Griekenland, zonder slaapplaats, zonder zekerheid. Het was onmenselijk.

 

Lees verder over de kleding…
Thea Bouhuijs & Loay

Thea Bouhuijs

Evacué Slag om Arnhem

Thea Bouhuijs werd als kind weggejaagd uit haar stad door de Duitsers. Tanks met jonge Duitse soldaten hebben Arnhem platgebrand. Nog voordat Thea en haar familie werden verjaagd moesten zij schuilen in de woonkamer beneden. Elke dag lag er kleding klaar op de stoel. Gereed om te vluchten. ’s Avonds liep ze naar boven en keek naar buiten. Vlokjes zwart papier vielen naar beneden. De stad was één grote vuurzee. Maar de vlammen konden niet gedoofd worden. Er was geen water. Er was niks meer. Na negen dagen werd de stad leeggeroofd en moesten ook zij alles achterlaten.

Loay

Vluchteling Syrië

Loay leefde in een land van oorlog. Hij ging van dorp naar dorp in Syrië. Nergens was het veilig. Bommen vernielden alles. Er bleef niks meer over. Het was een tijd van onzekerheid en angst. Hij had dienstplicht, maar dat wilde hij niet. Daarom dook hij onder. Een jaar lang kwam hij niet buiten. Slapen deed hij met zijn schoenen aan. Ieder moment kon het moment van vluchten zijn. De enige manier om te overleven was weggaan, weg uit Syrië. Samen met zijn twee zussen en broer legde Loay een reis van 12 dagen af.

Lees verder over de kleding…
Marianne Sorgedrager & Amir Zaza

Marianne Sorgedrager

Evacué Slag om Arnhem

Als kind van 8 jaar moest Marianne vluchten. Heel Arnhem werd geëvacueerd. En ook zij moest weg. Ze vluchtte via Velp, Garderen en Speuld om uiteindelijk te blijven in Ermelo. Negen maanden lang kon zij niet terug naar haar stad. Na de bevrijding was de terugkomst teleurstellend. Alles was vernield. Arnhem was geen stad meer, het was een oorlogsveld. Veel huizen waren niet bewoonbaar, en ook haar oude huis niet. De Duitsers hadden alles geplunderd. Boeken waren onnodig vies en kapot gemaakt. Overal op straat lag puin. De jaren na de bevrijding waren zwaar. Heel zwaar.

 

Amir

Vluchteling uit Syrië

Amir was 17 jaar toen de oorlog in zijn land begon. Hij moest kiezen voor of tegen de regering. Hij koos het tweede. Daarom moest hij vijf jaar geleden vluchten. Eerst ging hij naar het centrum van Damascus. Daar zag hij hoe de plaatsen in de bergen, ook zijn huis, gebombardeerd werden. Zoveel landen waren bij de oorlog betrokken. Er vonden gebeurtenissen plaats die niemand zich voor kan stellen. Ontvoeringen en moorden om organenhandel. Het was onveilig. Hij vertrok met zijn drie broers en moeder naar Turkije. Na een halfjaar daar vluchtte hij voor het racisme, de onderdrukking en berovingen. Op zoek naar een toekomst.

Lees verder over de kleding…
Joop Onnekink & Abdo

Joop Onnekink & Abdo

 

Joop Onnekink

Evacué Slag om Arnhem

Joop zat zeven dagen ondergedoken in een villa in Arnhem. Zijn huis in Oosterbeek had hij al eerder moeten verlaten. Dagenlang hoorde hij de schoten van de Engelsen op de eerste etage. Zij probeerden de Duitsers buiten het grensgebied te houden. De zevende dag was het stil, doodstil. Joop en de anderen slopen naar boven, de tuin in. Daar stonden zij dan, niemand wist wat er ging gebeuren. Nog geen halfuur later schreeuwde de Duitsers dat iedereen weg moest. Hele groepen mensen kwamen onder de grond vandaan. De evacuatie was begonnen. Lopend verlieten zij een stad in vlammen, vol lijken en puin.

Abdo

Vluchteling Syrië

Abdo leefde twee jaar in de oorlog in Syrië. Hij vluchtte voor zijn dienstplicht. Vechten voor de vijand wilde hij niet. Voordat hij zijn land verliet trok hij door de burgeroorlog naar verschillende plaatsen. Continu schuilen voor de inslagen was dagelijkse koek. Vaak was er geen elektriciteit of stromend water. Voor brood moest hij te voet reizen naar andere dorpen. Daar moest hij soms 20 uur wachten. Dit was niet zonder gevaar. Tijdens het wachten werd net op tijd een zelfmoordaanslag voorkomen. Hij heeft veel ellende gezien en vluchtte noodgedwongen om veilig te zijn.

Lees verder over de kleding…
Gé Bijlsma & Reem

Gé Bijlsma & Reem Al Khaled

 

Gé Bijlsma

Evacué Slag om Arnhem

Als klein jongetje van 5 jaar werd Gé (79 jaar) gevormd door de gruwelheden van de Tweede wereldoorlog bij de Slag om Arnhem. Een breuk tussen gevoel en verstand was één van de gevolgen. Hij heeft te veel gezien, gehoord en gevoeld. Oorlog. Negen dagen lang moesten zij schuilen in de kelder. Stilzitten en afwachten was het enige wat zij konden doen. De grond trilde van de bommen die insloegen. Op een dag wist hij te ontsnappen en kroop boven in een kast. Daar werd hij overrompeld door eenzaamheid, angst en verdriet.

Reem Al Khaled

Vluchteling Irak

Reem vluchtte drie jaar geleden van Syrië naar Nederland. Een reis van 10 dagen vol tegenslagen. Twee keer heeft ze geprobeerd de overtocht van Turkije naar Griekenland te maken. De tweede keer lukte het. Maar tussen Servië en Hongarije werden zij achtergelaten met een groep van 60 vluchtelingen. Smokkelaars zouden hen met de taxi naar Budapest brengen. Ze hadden hen voorgelogen. Niemand wist hoe ver het volgende dorp was. En door de lange reis die al achter hen lag was er niks meer voorraad. Het was koud en donker. Ze waren alleen. Helemaal alleen.

Lees verder over de kleding…
Jan Loos & Vida

Jan Loos

Evacué Slag om Arnhem

17 september 1944 was een prachtige dag. Blijheid overheerste, overal landden Engelse vliegtuigen en parachutisten. De oorlog was voorbij. Al snel bleek dit niet waar. Jan moest onderduiken. Na vijf dagen zonder eten en drinken moesten zij de kelder verlaten. Met zijn handen omhoog, liep hij naar boven. Een Duitse soldaat wenkte hem. Hij vroeg hem hoe oud hij was. Jan antwoordde: ‘14’. De soldaat vroeg of hij honger had, hij beaamde dit. Hij gaf hem brood en chocola en zei: ‘Als ik je nog een keer zie, dan schiet ik je dood’. Hij rende weg, ineens was hij vluchteling.

 

Vida

Vluchteling Iran

Vida haar eerste herinnering is oorlog. Iran was een dictatuur en het land was verdeeld. Een eigen mening bestond niet. Als klein meisje zag zij hoe een man aan de overkant van het balkon viel. Zelfmoord. De informatie die hij bezat mocht niet in verkeerde handen komen. Daarna volgde de oorlog tussen Irak en Iran. In de 8 jaar die volgde heeft zij veel leed gezien en moest zij bij code rood onderduiken. Vida heeft nooit geweten wat echt leven was. Zij heeft nooit kind kunnen zijn. Tot nu.

Lees verder over de kleding…

Credits

Ontwerp kleding: Mirte Engelhard
Grafische vormgeving: Kimberley Rutjes – Studio Kyte
Tekst: Renske de Haan
Bridge to Liberation: Eva Agterberg, Marieke van Kessel
Arnhem voor Vluchtelingen: Mariël Hutten
Fotografie: Chiel Eijt, Wim van Wel

Bekijk alle foto’s